مدفون شدگان در قبرستان بقیع

مدفون شدگان در قبرستان بقیع

بقیع

یکى از پر خاطره‏ترین مکان‎هاى مدینه، بقیع است؛ جایى که نخست آن را بقیع الغرقد مى‏نامیدند. «غرقد» نوعى درخت بوده که در گذشته، در محل این قبرستان و یا در کنار آن قرار داشته و محتملا به تدریج با گسترش قبرستان، آن درخت‎ها -که به نظر برخى توتستان بوده - از میان رفته است.

بقیع پیش از اسلام، گورستان مردم یثرب بوده و پس از اسلام نیز به عنوان مهمترین گورستان مدینه شناخته شده است. این گورستان با وسعت نسبتا زیاد خود، در طول قرون مختلف اسلامى مدفن صحابه، تابعین و مهمتر از همه، چهار تن از امامان(علیهم‎السلام) بوده و از این رو محل زیارت تمامى زائران مدینه منوره است. بقیع در ناحیه شرقى مسجد النبى و تقریبا در فاصله دویست مترى آن قرار دارد. این قبرستان تا یکصد سال پیش خارج از حصار قرار داشت، اما اکنون تقریبا در میان شهر مدینه واقع شده و با چهار خیابان محاصره گردیده است؛ ستین، عبد العزیز، ابى ذر، باب العوالى.

........................

مدفون شدگان در بقیع

قبر امامان شیعه

مهمترین دفن شدگان بقیع از دیدگاه شیعیان، چهار تن از امامان معصوم هستند که در کنار یکدیگر به خاک سپرده شده‏اند.

1. امام مجتبى(علیه‎السلام)

2. امام سجاد(علیه‎السلام)

3. امام باقر(علیه‎السلام)

4. امام صادق(علیه‎السلام)

قبر منسوب به حضرت فاطمه(علیهاالسلام)

درباره محل دقیق قبر آن حضرت و این که آیا در خانه خود مدفون شده یا در بقیع، نمى‏توان با قاطعیت اظهار نظر کرد. شواهدى وجود دارد که نشان مى‏دهد آن حضرت در بقیع مدفون گردیده، همانگونه که شواهدى حکایت از آن مى‏کند که در خانه خود، که اکنون در حجره شریفه قرار دارد، دفن شده است.

................

قبه بنات الرسول

از جمله مدفون شدگان بقیع، سه دختر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) هستند که پیش از این، قبه‏اى بر فراز قبر آنان قرار داشته و به نام قبه بنات الرسول مشهور بوده است.

رقیه: وى همسر عثمان بن عفان بود و با او در مدینه زندگى مى‏کرد. زمانى که جنگ بدر رخ داد، او گرفتار مرض سختى بود و تا قبل از رسیدن پدر به مدینه، درگذشت. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) او را در بقیع دفن کرد.

ام کلثوم: وى پس از رقیه، به همسرى عثمان بن عفان در آمد. وى نیز در سال نهم هجرت درگذشت و در بقیع دفن شد.

زینب: او همسر ابوالعاص بن ربیع بود. پس از هجرت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به مدینه، در مکه نزد همسرش نگه داشته شد. ابوالعاص در جنگ بدر در کنار مشرکان شرکت کرد و اسیر شد. زینب گلوبند خود را به عنوان فدیه فرستاد. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود تا گلوبند را پس فرستادند و ابوالعاص را نیز به شرطى آزاد کرد که همسرش را طلاق دهد و راهى مدینه کند، و بدین ترتیب زینب به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ملحق شد. چند سال بعد، ابوالعاص ایمان آورد و به مدینه آمد و مجددا با زینب ازدواج کرد. زینب در سال هشتم هجرت درگذشت.

این سه خواهر در کنار یکدیگر دفن شده‏اند و همانگونه که اشاره شد، قبر آنها قبه‏اى داشته و به عنوان یکى از زیارتگاه‎هاى مدینه در بقیع بوده است.

 

همسران رسول خدا(صلی الله علیه و آله)

بیشتر همسران آن حضرت، در بقیع و در کنار یکدیگر مدفون شده‏اند. برخى از آنها عبارتند از: زینب فرزند خزیمه(متوفاى سال 4 ه.)؛ ریحانه فرزند زبیر(متوفاى 8 ه.)؛ ماریه قبطیه(متوفاى 16 ه.)؛ زینب بنت جحش(متوفاى 20 ه.)؛ ام حبیبه دختر ابوسفیان(متوفاى 42 یا 44 ه.)؛ حفصه دختر عمر(متوفاى 45 ه.)؛ سوده(متوفاى 50 یا 54 ه.)؛ صفیه دختر حیى بن اخطب یهودى(متوفاى 50 ه.)؛ جویریه فرزند حارث(متوفاى 50 یا 56 ه.)؛ عایشه دختر ابوبکر(متوفاى 57 یا 58 ه.) عایشه علاقه‏مند بود تا در کنار رسول خدا(صلی الله علیه و آله) دفن شود، اما خودش گفت به خاطر آنچه پس از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) انجام داده‏ام، از دفن شدن پیش آن حضرت شرم دارم. و لذا در بقیع دفن شد؛ ام‎سلمه (متوفاى سال 61 ه.) بهترین همسر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) پس از خدیجه و از حامیان ولایت امیرمؤمنان بود. (5)

مقبره ابراهیم  

تنها فرزند پسر، که در مدینه نصیب رسول خدا(صلی الله علیه و آله) شد، ابراهیم بود که از مادرى به نام ماریه قبطیه به دنیا آمد. این زن را حاکم مصر به رسم‏ هدیه براى رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرستاده بود. ابراهیم در ذیحجه سال هشتم هجرت متولد شد. با تولد او موجى از شادى و سرور مدینه را فرا گرفت، بطورى که محل تولد ابراهیم، به عنوان مشربه ام ابراهیم تا همین اواخر نیز از آثار دینى مدینه به شمار مى‏رفت. اما پس از گذشت قریب یک سال، ابراهیم درگذشت و رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را در غم فقدان فرزند خود شدیدا اندوهگین کرد.

ابراهیم در کنار عثمان بن مظعون، که یارى فداکار و مورد علاقه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود، مدفون شد.

 

فاطمه بنت اسد

این مادر، از زنان بسیار محبوب نزد رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود. وى آنقدر عظمت داشت که بنابر اخبار فراوان، به اندرون خانه کعبه رفت و امیرمؤمنان، على(علیه‎السلام) را در آن مکان مقدس به دنیا آورد. او به عنوان همسر ابوطالب در سرپرستى رسول خدا(صلی الله علیه و آله) شریک بود و آن حضرت فاطمه بنت اسد را چون مادر خویش مى‏دانست............

عباس بن عبد المطلب

عباس عموى پیامبر(صلی الله علیه و آله) بود و در حوادثى که در مکه بر اسلام گذشت، در جمع بنى‎هاشم از مدافعان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به شمار مى‏رفت...

دیگر مدفون شدگان بقیع

پیش از این اشاره کردیم که بقیع مدفن هزاران تن از صحابه، تابعین و بزرگان اسلام است. قبور بسیارى از آنان نامشخص و برخى نیز مشخص است.

محمد بن على

محمد حنفیه فرزند بزرگوار امیرمؤمنان(علیه‎السلام) است. وى مورد علاقه پدر بود و در جنگ‎هاى امیرمؤمنان(علیه‎السلام) با ناکثین، قاسطین و مارقین در کنار آن حضرت شرکت داشت. وى در سال 80 هجرى درگذشت.

عقیل بن ابى طالب

وى فرزند ابوطالب و بیست ‏سال بزرگتر از امیرمؤمنان(علیه‎السلام) بود و از نسب شناسان معروف زمان خویش شمرده مى‏شد. (6)

عبدالله بن جعفر

جعفر بن ابى طالب همان کسى بود که سرپرستى مهاجران حبشه را به عهده داشت و پس از بازگشت، در جنگ مؤته به شهادت رسید. عبدالله، فرزند بزرگ وى، همسر زینب دختر امیرمؤمنان (علیه‎السلام) و مردى با گذشت بود. تنى چند از فرزندانش در کربلا به شهادت رسیدند. او در سال 80 درگذشت.

اسماعیل بن جعفر الصادق(علیه‎السلام)

اسماعیل فرزند بزرگ امام صادق(علیه‎السلام) بود که پیش از پدر درگذشت. یکى از فرقه‏هاى اسلام که به نام اسماعیلیه شناخته مى‏شود، از معتقدان به امامت او و فرزندانش هستند. مقبره اسماعیل تا ده - پانزده سال پیش بیرون از بقیع قرار داشته است. چنین اظهار شده که قبر را به داخل بقیع منتقل کرده‏اند.

شاهدى عینى گفت ‏شبى خود ناظر بوده که مقبره را خراب کردند و محتویات قبر را به داخل بقیع انتقال دادند.

صفیه

صفیه دختر عبدالمطلب و عمه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود. وى از زنان ‏با شهامت صدر اسلام به شمار مى‏رفت و در جریان جنگ احزاب، در داخل شهر، یک یهودى را که براى یهودیان بنى قریظه جاسوسى مى‏کرد، به قتل رساند.

عاتکه

عاتکه نیز دختر عبدالمطلب و از عمه‏هاى رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود. وى همان است که در مکه، پیش از جنگ بدر، خوابى بدین مضمون دید که قریش جگرگوشه‏هاى خود را از دست مى‏دهد. اما ابوجهل او را مورد تمسخر قرار داد و از قضا در بدر، قریش بیشترین بزرگان خود و از جمله ابوجهل را از دست داد.

این دو خواهر در کنار یکدیگر دفن شده‏اند و در گذشته بقعه‏اى داشته‏اند که به نام ‏«بقیع العمات‏» شناخته مى‏شد، و اکنون اثرى از آن بر جاى نمانده است.

 

برگرفته از کتاب آثار اسلامى مکه و مدینه، رسول جعفریان

گروه دین و اندیشه تبیان، هدهدی

http://www.tebyan.net/Religion_Thoughts/Articles/Miscellaneous/2009/9/27/103212.html

/ 0 نظر / 43 بازدید